Wacław Rzewuski - gawęda szlachecka
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Henryk Rzewuski wpisał się na stałe do podręczników historii literatury jako twórca typowo polskiego gatunku wypowiedzi literackiej – gawędy szlacheckiej. Gawęda szlachecka to gatunek prozy epickiej, ściśle powiązany z tradycyjną kulturą szlachecką. Wyznaczniki gatunkowe gawędy można zawszeć w następujących punktach:
  • dochodzi do transpozycji (przeniesienia) żywej mowy na karty literatury; w gawędzie panuje żywioł oralności; narrator posługuje się językiem stylizowanym na socjolekt szlachecki;
  • - opisuje środowisko szlacheckie, jego życie i obyczaje (biesiadowanie, rozrywki, sejmikowanie, sądownictwo)
  • narratorem jest typowy przedstawiciel środowiska szlacheckiego, wyposażony jest w przeciętne cechy mentalne i szeroki wachlarz doświadczeń stanowych;
  • zostaje uwydatniona sympatia narratora wobec opisywanego środowiska;
  • występujące w postaci to przede wszystkim dzielni junacy, rycerze sarmaccy, magnaci;
  • tematem opowieści jest XVIII wiek;
  • stwarzanie wrażenia żywego przekazu pokoleniowego (dziadek mówił dziadkowi)


Pamiątki Soplicy - gawęda Rzewuskiego - to arcydzieło tego gatunku. Jest to cykl dwudziestu pięciu opowiadań z czasu konfederacji barskiej. Utwór ten oddaje atmosferę, sposób myślenia, poglądy i przekonania szlachty u schyłku niepodległości Rzeczypospolitej. Pamiątki Soplicy powstały w większości w Rzymie w latach 1830-32 z inspiracji Adama Mickiewicza, wydane bezimiennie w roku 1839 w Paryżu odniosły oszałamiający sukces i spowodowały nagły wykwit podobnej twórczości. Inni istotni autorzy uprawiający ten gatunek to Ignacy Chodźko oraz Zygmunt Kaczkowski.

Kariera gawędy szlacheckiej łączy się nierozerwalnie z narodzinami nowego nurtu literackiego oraz myślowego zwanego neosarmatyzmem, który pojawił się po roku 1831. Neosarmatyzm wynikał z przeświadczenia, ze w kulturze szlacheckiej znalazły odzwierciedlenie indywidualne rysy ducha narodowego, najtrwalsze moce więzi zbiorowej oraz znaki dziejowych powołań Polski. Idee tą odnajdujemy nie tylko w gawędach szlacheckich, ale również np. w Panu Tadeuszu.

10 zdań, które pomogą Ci zatrzymać chłopaka przy sobie!                               
trajkotki.pl                                                    
                                                                                                   



  Dowiedz się więcej
1  Ludowość
2  Streszczenie Dziadów cz. III
3  Poemat dygresyjny



Komentarze
artykuł / utwór: Wacław Rzewuski - gawęda szlachecka




    Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)


    Imię:
    E-mail:
    Tytuł:
    Komentarz:
     





    Tagi: