Literatura polska - ogólna charakterystyka
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Dokonania pisarzy krajowych doby romantyzmu popowstaniowego nikną w historii literatury (szczególnie tej szkolnej) postawione obok takich twórczości Mickiewicza, Słowackiego czy Krasińskiego, nie znaczy to jednak, że w tym czasie na ziemiach polskich nie działali ciekawi twórcy. Myśląc literaturze krajowej doby popowstaniowej należy pamiętać, że liczne represje oraz zaostrzenia, jakie zapanowały w poszczególnych zaborach po upadku powstania – to stanowiło pierwszy czynnik czasowo hamujący rozwój literatury.

Drugi czynnikiem był szok, w jakim znaleźli się Polacy po utracie kolejnej nadziei na odzyskanie niepodległości. Tak więc o ile dla literatury emigracyjnej okres pierwszego dziesięciolecia po upadku powstania był momentem kluczowym i najbardziej płodnym w wielkie dzieła, o tyle na ziemiach polskich dopiero lata czterdzieste przyniosły pełne odrodzenie kulturalne i literackie.


Literatura krajowa


Poeci krajowi

Wincenty Pol (1807-1872) – to jeden z najważniejszych i najpopularniejszych poetów polskiego romantyzmu, uczestnik powstania listopadowego oraz Wiosny Ludów, przez swoich współczesnych nazywany był czwartym wieszczem. Zajmowała go głownie tematyka narodowa, patriotyczna. Najważniejsze dzieła Wincentego Pola:
  • debiut: Pieśni Janusza (wydane bezimiennie w Paryżu w roku 1833) – liryczny pamiętnik walk powstańczych... więcej



    Cyganeria Warszawska

    Cyganeria Warszawska to nazwa określająca grupę literacką o dość luźnym charakterze, działającą aktywnie w latach 1839-1843. Grupa ta powstała z inicjatywy Seweryna Filenborna (1815-1850), a w jej skład weszli: poeci Karol Brodowski oraz Jan Majorkiewicz, prozaik i historyk Seweryn Zenon Sierpiński, prozaik i publicysta Aleksander Niewiaromski (to on w roku 1881 po raz pierwszy użył nazwy „Cyganeria Warszawska” w odniesieniu... więcej



    Polscy powieściopisarze doby romantycznej

    XIX wiek to czas wielkiej ekspansji powieści, powstają arcydzieła powieściopisarstwa światowego, tworzą tacy mistrzowie pióra jak Honoriusz Balzac i Stendhal Francji, czy Walter Scott oraz Edgar Alan Poe w Anglii. W Polsce epoka wielkich powieści nastanie dopiero w kilka lat po klęsce powstania styczniowego, kiedy pozytywizm osiągnie swoją dojrzałość, ale już w romantyzmie pojawia się wybitni powieściopisarze przecierający literackie szlaki... więcej



    Literatura emigracyjna


    Wacław Rzewuski - gawęda szlachecka

    Henryk Rzewuski wpisał się na stałe do podręczników historii literatury jako twórca typowo polskiego gatunku wypowiedzi literackiej – gawędy szlacheckiej. Gawęda szlachecka to gatunek prozy epickiej, ściśle powiązany z tradycyjną kulturą szlachecką. Wyznaczniki gatunkowe gawędy można zawszeć w następujących punktach:
    • dochodzi do transpozycji (przeniesienia) żywej mowy na karty literatury; w gawędzie panuje żywioł... więcej