Poeci krajowi - klp.pl
Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Wincenty Pol (1807-1872) – to jeden z najważniejszych i najpopularniejszych poetów polskiego romantyzmu, uczestnik powstania listopadowego oraz Wiosny Ludów, przez swoich współczesnych nazywany był czwartym wieszczem. Zajmowała go głownie tematyka narodowa, patriotyczna.

Najważniejsze dzieła Wincentego Pola:
  • debiut: Pieśni Janusza (wydane bezimiennie w Paryżu w roku 1833) – liryczny pamiętnik walk powstańczych zawarty w 51 wierszach, opowiadany przez Janusza, wędrownego śpiewaka, żołnierza (uczestnika powstania). Janusz to pieśniarz z ludu i dla ludu, dzięki któremu trwa pamięć chwale i hańbie, posługuje się językiem prostym, zrytmizowanym, korzysta z leksyki wojennej. Wiele z tych pieśni szybko przedostało się do świadomości ogólnej, jako bezimienne piosenki patriotyczne (np.Krakusy; Śpiew z mogiły; Mazur).
  • Pieśń o ziemi naszej (wydana w 1843) – poemat, w którym Pol składa hołd ziemi ojczystej. Głównym bohaterem tego utworu jest ziemia, którą „w krwi i pocie lud uprawia”. Narrator – przewodnik – to człowiek prosty, reprezentujący mądrość ludową, ten znakomity obserwator daje czytelnikowi ogląd kraju „z lotu ptaka”.
  • Obrazy z życia i podróży (Wrocław 1846) – diariusz podróży, będący plonem podróży po Tatrach.
  • Mohort (pisany w latach 1840-1852) – poemat, stanowiący apologię przeszłości, dawnego etosu kresowego rycerstwa (rycerze- obrońcy granic).


Pol zapisał się w historii nie tylko jako zaangażowany w sprawy niepodległościowe literat, ale również jako wyśmienity geograf (profesor geografii na Uniwersytecie Jagiellońskim), przez specjalistów tej dziedziny uważany jest za „ojca nowożytnej geografii polskiej”.

Kornel Ujejski (1823-1897) – reprezentant drugiego pokolenia romantyków, uprawiał twórczość zaangażowaną w sprawy społeczne i polityczne, ale pozbawioną znamion oryginalności. Związany z Lwowem, do historii przeszedł głównie jako autor następujących utworów:
  • Maraton – utwór wypływający z historią starożytną, stanowi odezwę do narodu, wezwanie do walki o niepodległość.
  • Skargi Jeremiego (wyd. w Paryżu w 1847) – cykl utworów operujących symboliką biblijną (patronem cyklu jest biblijny Jeremiasz). Poeta nawołuje do walki, ale również do odkrywania sensu cierpienia. Najsłynniejszą pieśnią z cyklu jest Chorał – zbiorowa modlitwa, stylizowana na pieśń chóralną. Chorał stanowił reakcję na rabację galicyjską. Jak pisze Konrad Bartoszewski:

    Wyraża patriotyczny ból poety w obliczu wydarzeń powstania chłopskiego 1846, prowadząc od rozpaczy i zachwiania wiary w opiekę Bożą do optymistycznej, z akcentami mesjanistycznymi, wizji „wielkiego boju” pod wodzą archanioła i ostatecznego zwycięstwa. Wyjątkowe znaczenie osiągnął „Chorał” dzięki interpretacji „okropnych dziejów” jako wyniku prowokacji władz zaborczych, wykorzystujących nieświadomość mas chłopskich; „błędnym braciom”, których winę zmyje w przyszłej walce „wolności chrzest”, należy się wybaczenie, bo „Inni szatani byli tam czynni, O! rękę karaj, nie ślepy miecz!”


  • Teofil Lenartowicz (1822-1893) – poeta, który obok Mickiewicza najpełniej wyraził romantyczną ideę zwrotu ku ludowości. Sam siebie nazywał lirnikiem mazowieckim, podkreślając w ten sposób swój związek z kulturą ludową Mazowsza. Dla tego poety kultura ludowa była źródłem wartości estetycznych, moralnych oraz narodowych. Lenartowicz jest autorem m. in. następujących tomów poezji:
    • Lirenka (1855)
    • Nowa lirenka (1859)
    • Polska ziemia w obrazach(1848-1850)
    • Piosnki wiejskie dla ochronek (1861)
    • Poezje (1863)
    • Opowiadania mazowieckiego lirnika (1865)
    • Album włoski (1870)


    Lenartowicz, którego dorobek literaci był tak samo obfity, jak nierówny artystycznie, nie został doceniony przez współczesną mu krytykę. Jednak część jego twórczości weszła na stałe do zasobu popularnych pieśni bezimiennych. Poezja Lenartowicza została doceniona m.in. przez Marię Konopnicką, Józefa Ignacego Kraszewskiego, Jana Kasprowicza oraz Marię Pawlikowską-Jasnorzewską.

    Należy dodać, że Lenartowicz był również rzeźbiarzem, a jego prace z tego zakresu wiążą się z twórczością poetycką. Do najbardziej znanych rzeźb Lenartowicza należą m.in.: Popiersie Zofii z Szymanowskich (1870), Głowa Świętego Jana Chrzciciela na misie Herodiady (1869-1871), Drzwi do grobowca Zofii z Kickich Cieszkowskiej (1874).

    Władysław Syrokomla(1823-1862) – poeta w rzeczywistości nazywał się Ludwik Kondratowicz. Autor doceniony za życia, dziś nieco zapomniany. Syrokomla to programowy poeta prostego ludu, „lirnik wioskowy”, co powodowało, że z założenia posługiwał się językiem prostym, wręcz „zgrzebnym”. W jego poezji dominuje gawęda wierszem, takie jak Janko Cmentarnik (1857), Pocztylion (1848), Wielki Czwartek(1856).

    Odmiennie od rozpowszechnionej w tym okresie gawędy szlacheckiej, utwory Syrokomli to przeważnie gawędy ludowe, przy czym ludowość nie polega tutaj jedynie na wprowadzeniu bohatera czy obyczaju ludowego (...), lecz na sposobie narracji, posługującej się środkami właściwymi twórczości ludowej, oraz na uczuciowej solidarności z ludem (chłopami i szlachtą zaściankową). (Maria Grabowska, hasło: W. Syrokomla, w: Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny, t. 2, pod. red. J. Krzyżanowskiego, PWN, Warszawa 1984, s.418.)


    Ważniejsze utwory poety:
    • Przekłady poetów polsko-łacińskich epoki zygmuntowskiej (1851-52) – tu znajdują się m.in. przekłady z Klemensa Janickiego;
    • Gawędy i rymy ulotne (1853);
    • Wędrówki po moich niegdysiejszych okolicach (1853) – zbiór „wspomnień, studiów historycznych i obyczajowych”;
    • Poezje ostatniej godziny (1861)- tu znajduje się jeden z najdojrzalszych utworów Syrokomli:Melodie z domu obłąkanych. Cykl poetycki ujęty w formę sześciu monologów pacjenta domu dla obłąkanych stanowi wszechstronną krytykę „nieczułego” świata. Znajduje się tu również wiele wypowiedzi niecenzuralnych, utwór ten bywa odczytywany wręcz jako zapowiedź rewolucji;
    • Dzieje literatury w Polsce (1850-52);


    Lucjan Siemieński(1807-1877) - żołnierz powstania listopadowego, potem konspirator, poeta, krytyk literacki oraz tłumacz ballad bretońskich i skandynawskich. Jeden
    z poetów prostego ludu, związany z lwowską grupą Ziewonia (m.in. z S. Goszczynskim).

    Jego ważniejsze utwory to:
    • Trzy wieszczby (1841) – poemat „profetyczno-polityczny”;
    • Wieczory pod lipą, czyli Historia narodu polskiego opowiadana przez Grzegorza spod Racławic (1845) - zarysu historii Polski od czasów najdawniejszych do upadek powstania listopadowego przeznaczony dla „ludzi najmniej wykształconych naukowo”;
    • Portrety literackie (1865-1875). Ogłaszane w czasopismach felietony i gawędy biograficzne zebrane zostały w zbiorze pt. Podania i legendy polskie, ruskie i słowiańskie (1845)


    Ryszard Berwiński (1819-1875) – poeta o niezwykle zaangażowany politycznie. Bliskie były mu idee słowianofilstwa (należał do wrocławskiego Towarzystwa Literacko-Słowianofilskiego), co znalazło swój oddźwięk w jego twórczości. Najważniejsze dzieła Berwińskiego to
    • Bogunka na Gople (1840) – utwór o wysokim stopniu synkretyzmu gatunkowego: liryka, archaizowana, zrytmizowana proza, pieśń, ballada, poemat historiozoficzny. Tytułowa Bogunka opowiada dzieje księcia Sokoła, nadając im symboliczny wymiar (widoczne pewne podobieństwa z Balladyną Słowackiego).
    • Don Juan Poznański. Poemat bez końca (1844) – jedna z najlepszych polskich realizacji poematu dygresyjnego. Utwór ten został bezpośrednio zainspirowany przez Don Juanem Byrona i stanowi jego parodię.
    • Listy z narodowej pielgrzymki


    Gustaw Ehrenberg (1818-1895) – poeta zbuntowany i działacz polityczny, uważał, że w twórczości należy odrzucić sprawy osobiste. Był naturalnym synem cara Aleksandra I oraz polskiej arystokratki. Większość życia poświęcił na zwalczanie caratu, za co wielokrotnie był umieszczany w więzieniach. Spędził dwadzieścia lat na zesłaniu (Syberia). Poeta ludu, piewca rewolucji. Po powrocie z Syberii odszedł od haseł rewolucyjnych na rzecz refleksji mistyczno-filozoficznej. Jego najważniejsze utwory to Dźwięki minionych lat - zbiór poezji z lat 1835-36, wydany anonimowo z adresem wydawniczym „Paryż 1848”. Tu wiersz Szlachta z roku 1831, który stanowi gloryfikację ludu oraz zapowiedź krwawej zemsty na tych, co stoją na drodze do odzyskania wolności.


    strona:   - 1 -  - 2 - 

    Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


      Dowiedz się więcej
    1  Maria - streszczenie
    2  Ballada
    3  Ramy czasowe romantyzmu w Europie



    Komentarze: Poeci krajowi

    Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
    Imię:
    Komentarz:
     





    Streszczenia książek
    Tagi: